اما خرید طلای بی‌اجرت هم داستان خودش را دارد و کمتر کسی دقیقاً می‌داند طلای بی‌اجرت با چه روش و معیاری، توزین و خرید و فروش می‌شود. چند روز قبل برای خرید یک قطعه کوچک طلای کم اجرت وارد طلافروشی شدم و فروشنده بعد از کسب اطمینان از خرید من، آن را از ویترین در آورد و شروع به توزین و محاسبه کرد. محو تماشای انگشتان طلافروش بودم که با سرعت و بی‌درنگ روی اعداد ماشین حساب، بالا و پایین می‌رفت و خودش هم زیر لب مشغول زمزمه و حساب و کتاب بود. سرانجام قیمتی به من گفت که تفاوت زیادی با طلای دست اول یا نو نداشت! علت را جویا شدم که آنقدر از درصد و کارمزد و وزن و عیار و وضعیت اقتصادی و بازار و تورم و تحریم گفت که ترجیح دادم با یک عذرخواهی طلافروشی را ترک کنم.

تنها چیزی که برای من از حضور چند دقیقه‌ای در طلافروشی به جا ماند، نه طلای کم اجرت، بلکه تصاویری شبیه تردستی‌ بود که فروشنده با حرکات سریع انگشتانش روی ماشین حساب به اجرای آن پرداخت و در نهایت هم به قیمتی رسید که فقط خودش از محاسبه آن سر در می‌آورد!

اما این سؤال همچنان برای من باقی ماند که طلای کم اجرت یا حتی بدون اجرت بخرم یا نخرم؟ این سؤال را فارغ از ممنوعیت‌های قانونی که اتحادیه طلا و جواهر برای صنف خود وضع کرده است از فعالان این حوزه پرسیدم.

قانون را دور می‌زنند

محمد کشتی آرای رئیس اتحادیه طلا و جواهر در پاسخ به سؤال ما شفاف‌سازی کرد و گفت: «فروش طلای کم اجرت و بدون اجرت قانونی نیست و هر واحد صنفی که نسبت به فروش اینگونه طلا اقدام کند، خلاف قانون عمل کرده است. برخی از این طلاها فاقد کد استاندارد هستند، وقتی طلا بدون کد استاندارد باشد صحت و سلامت آن را نمی‌توان تأیید کرد و بعضاً اینگونه طلاها عیار پایین دارند یا حتی تقلبی هستند.»

وی ادامه داد: «البته طلاهای دست دوم که دارای کد استاندارد باشد هم وجود دارد ولی در این بخش دو چالش و نگرانی هست که به‌شدت منافع خریدار را به خطر می‌اندازد. یکی اینکه کد جعلی است، دوم؛ مصنوع فلزی با طلا آبکاری شده است و سومین مشکل این است که کد استاندارد حک شده روی آن بسیار قدیمی است.»